Tholen - De VS komt met een importheffing van 20 procent op alle producten uit de Europese Unie. Dat heeft president Trump bekendgemaakt in een toespraak in de tuin van het Witte Huis. Voor alle landen wereldwijd komt er een minimumheffing op de import naar de VS van 10 procent, en voor diverse landen is dat percentage fors hoger. De minimumheffing gaat zaterdag in, de rest volgende week woensdag.
Voor sommige landen is het percentage fors hoger dan voor de EU. Zo kan Taiwan op een tarief van 32 procent rekenen voor de export naar de VS, Vietnam kan zelfs 46 procent tegemoet zien. Voor China wordt dat 34 procent, boven op de 20 procent die Trump eerder al oplegde aan het land. Canada en Mexico, de buurlanden van de VS, krijgen geen nieuwe heffingen opgelegd. Wel worden de eerder aangekondigde tarieven van 25 procent van kracht.
© Viola van den Hoven-Katsman | BPnieuws.nl
Wat zijn de gevolgen voor de AGF-import?
Een recente analyse van Fruit&Vegetable Facts laat zien dat de VS voor de voorziening van de binnenlandse markt voor verse groenten en fruit flink afhankelijk van importproduct. Van het binnenlands verbruik van verse groenten is gemiddeld over het jaar gezien ruim een derde buitenlands product. Dit aandeel is na een constante groei de laatste jaren wel gelijk gebleven. De import van verse groenten groeide in het afgelopen jaar naar 8,64 miljoen ton. Tomaten is veruit het belangrijkste product. In 2024 groeide de import in de Verenigde Staten naar 2,13 miljoen ton. In 2020 was dat nog 1,84 miljoen ton. Maar liefst 90% van de tomaten kwamen uit Mexico en verder kwam er bijna 200.000 ton tomaten uit Canada. De import van paprika's groeide naar 1,27 miljoen ton in het afgelopen jaar. Ook van dit product kwam het meeste uit Mexico en verder 156.000 ton uit Canada. Komkommers is de nummer drie met eveneens een groei van de import naar 1,18 miljoen ton in het afgelopen jaar.
Lokale prijzen
De importheffingen zullen leiden tot lokaal hogere prijzen voor groenten en fruit, schat Pascal van Oers van VEK in. Het adviesbureau is gespecialiseerd in de ontwikkeling van grootschalige tuinbouwprojecten wereldwijd, en de ondersteuning van bestaande kwekerijen. "Die hogere prijzen kunnen een betere business case betekenen voor bestaande kwekerijen, terwijl nieuwe kwekerijen te maken krijgen met hogere kosten om überhaupt te starten, dus een hogere CAPEX. Aan de andere kant, als je businesscase beter wordt, kun je je ook een hogere CAPEX veroorloven. Maar een investeerder moet wel het lef hebben om te investeren, want voor hetzelfde geld gaat de situatie over een half jaar terug naar het oude, en dan zit je met je (te) hoge investeringskosten." De wisselkoers is momenteel door alle onrust ook aan schommeling onderhevig, en ook dat doet de kosten oplopen – nog een onzekere factor in de huidige markt."
Bestaande kwekerijen krijgen door de importheffingen te maken met hogere teeltkosten, aangezien er diverse teeltbenodigdheden geimporteerd worden, dat valt volgens Pascal op de totale balans van een kwekerij nog mee. De hoogste uitgaven voor een hightech glastuinbouwbedrijf zijn energie en arbeid, gevolgd door kapitaal. "Grof gezegd bestaat het overige kwart uit grondstoffen, en die zullendeels duurder worden." Belangrijker is wat de energieprijzen in de VS gaan doen. "Het vermoeden is dat die ook verder omhooggaan. Maar dan is er weer de andere kant: energie-importerende landen (bijv. LNG) voeren als tegenmaatregel waarschijnlijk ook heffingen in waardoor er in de US mogelijk meer energie beschikbaar is die prijsstijgingen kunnen dempen." Het is slechts een voorbeeld van hoe diffuus de situatie is, en hoeveel aspecten de markt beïnvloeden.
Belangrijkste importeur
De Verenigde Staten is veruit de grootste importeur van verse groenten en fruit wereldwijd. In het afgelopen jaar groeide de import toch nog weer iets naar 22,58 miljoen ton. De waarde ging fors omhoog naar ruim 33 miljard dollar. Naar waarde gezien is de import van de Verenigde Staten dubbel zo groot als die van de nummers twee en drie, Duitsland en China. In hoeveelheid gezien is de Amerikaanse import zelfs bijna drie keer zo groot als de Duitse. Nederland is zo bezien de nummer drie voor China. De eigen productie van groenten is al heel lang stabiel en die van fruit daalt steeds verder. De import daarentegen groeit, zowel die van verse groenten als die van vers fruit.
De import van verse groenten uit Nederland herstelde in 2024 flink na de voortdurende daling. In 2018 ging het al eens om meer dan 30.000 ton om te dalen naar minder dan 10.000 ton in 2023, maar in 2024 was het weer bijna 20.000 ton. Paprika's is met 11.000 ton het belangrijkste product dat vanuit Nederland wordt ingevoerd, gevolgd door uien met 6.500 ton.
"Importheffingen voor niemand goed, impact op toeleveranciers groter dan AGF-exporteurs"
Cindy van Rijswick van Rabobank geeft aan dat voor specifiek de Nederlandse AGF-export de VS niet al te belangrijk is. "Het gaat om een kleine 300 miljoen euro aan export van AGF-producten, net iets meer dan 1% van het totaal. Maar dat zijn bijna allemaal verwerkte producten, diepvriesgroenten, champignonconserven, friet, vruchtensappen, jam, bevroren fruit en dat soort producten. Versproducten die in 2024 naar de VS geëxporteerd werden vanuit Nederland zijn bijvoorbeeld uien ter waarde van ca. 6 miljoen euro, wat relatief weinig is (ook maar 1% van totale uienexport) en wat bladgroente. Het is uit de statistieken niet heel duidelijk welke precies, maar het zou witlof kunnen zijn."
"Ik denk dat het voor sommige importeurs een grotere bedreiging is dat we mogelijk ook heffingen op Amerikaanse producten gaan invoeren. Verwerkers van groente en aardappels zijn al een tijdje aan het kijken of ze misschien moeten gaan produceren in de VS. Agristo heeft recentelijk een investering aangekondigd. Maar dat kost veel geld en ook tijd. Hele specifieke producten als zoete aardappels, cranberry's, grapefruit, en vooral noten worden best in grote volumes uit de VS ingevoerd. Importeurs zullen de prijzen dan verhogen, waardoor consumenten met duurdere producten te maken krijgen of ze zullen ze uit andere landen gaan halen. Op zich zijn dit soort producten nicheproducten, dus grote groepen consumenten worden er niet mee geraakt. Wellicht zijn er andere indirecte effecten, zoals handelsverstoringen. Maar dat zou kunnen meevallen, omdat er voor grote exportlanden als Chili en Peru maar 10% heffingen zijn ingevoerd. Dat zal niet gelijk tot een grote verschuiving in handelsstromen leiden. Wellicht komt er wel meer fruit vanuit Mexico onze kant op. Dat kan positieve en negatieve gevolgen hebben voor de AGF-handel in Nederland en de EU."
Op de vraag of Cindy verwacht dat bedrijven hun producties zullen verplaatsen, antwoordt Cindy: "Dat gaat niet altijd zo makkelijk. Zoals ik al zei zijn er wel aardappel- en groenteverwerkers die in de VS zullen gaan produceren. Dat heeft niet per se alleen met invoerheffingen te maken, maar ook met de lagere energiekosten in de VS. In productie van verse groente en fruit verwacht ik weinig verschuivingen. Het idee van Trump is dat er in de VS meer geproduceerd zal worden, maar dat blijft om veel reden lastig: arbeidskosten, arbeidsbeschikbaarheid, water beschikbaarheid etc. Voor enkele producten zal dat wel gebeuren en dan weer vooral verwerkte producten, zoals friet. Daar was nu al een paar jaar een tekort aan waardoor men moest importeren, maar als dadelijk de fabrieken hun capaciteit weer hebben uitgebreid kunnen ze zelf meer friet maken. Bijkomend probleem is wel dat een deel van die aardappels uit Canada gesourcet worden, waar nu natuurlijk ook heffingen op komen. Die Noord-Amerikaanse AGF-sector kent zo'n sterke verwevenheid tussen VS-Mexico-Canada, dat het best lastig is om dat allemaal anders te organiseren."
"Voor de toeleveranciers zullen de gevolgen inderdaad groter zijn dan voor de AGF-sector. Er zijn daarnaast natuurlijk ook bedrijven, zoals kassenbouwers, die deels al vanuit de VS werken en door lokaal ook materialen inkopen. Maar die krijgen door die invoertarieven ook met duurder staal of andere grondstoffen te maken, want niet alles kan (meteen) in de VS gekocht worden. Er zijn ook andere inputs die vanuit Nederland naar VS gaan, zoals groentezaden en bollen. Ik denk dat de verkoop ervan niet heel prijsgevoelig is, dus dat de effecten mee zullen vallen", aldus Cindy. Ze gelooft niet dat de Amerikaanse tuinbouwbedrijven versterkt worden met deze importheffingen. "Hier schieten Amerikaanse tuinbouwbedrijven niks mee op. Ze waren net weer uit het dal aan het kruipen, omdat kosten stabiliseerden en prijzen wat beter werden, ook door relatief sterke binnenlandse afzet. Maar dat staat nu allemaal op het spel."
Tuinbouwtoeleveranciers die volgens de huidige stand van zaken te maken krijgen met de importheffingen zijn nog terughoudend in hun reacties. Het onderwerp is politiek gevoelig, en er is nog te veel onduidelijk. Wat er gaat gebeuren met containers die al onderweg zijn naar de VS bijvoorbeeld, en of er uitzonderingen komen voor landbouwtechnieken. "Er wordt gehoopt dat telers hun product daar gaan inkopen, maar veel van de Nederlandse technieken worden juist geïmporteerd omdat ze in de VS niet beschikbaar zijn", reageert een leverancier. "Nederland is juist een grote leverancier omdat het niveau zo hoog is." Een ding is wel zeker: de exporteurs hebben de afgelopen jaren al behoorlijk wat voor hun kiezen gekregen. De pandemie, sterk stijgende grondstofkosten, teruglopende interesse van investeerders, en nu deze onzekerheid. Dat maakt het er niet makkelijker op.
Reacties Nederlandse AGF-handel
Wat de gevolgen zijn voor de AGF-export is volgens Leon Bol van New-Green uit De Lier nog lastig te overzien. "Het product wordt duurder, dat is duidelijk. Maar wat gebeurt er met de luchtvracht als er een recessie komt? Misschien gaat deze wel lager worden. En het allerbelangrijkste, wat doet de dollar in de komende weken? De eerste signalen zijn alvast niet goed."
"We weten nu dat de heffingen voor de EU uitkomen op 20%, dat wil zeggen bovenop de bestaande heffingen! Dat zal de Nederlandse groenten- en fruitexport zeker raken. Ondanks het relatief bescheiden aandeel van Noord-Amerika op de totale Nederlandse groenten- en fruitexport. De continue onzekerheid over de duur en de hoogte van Amerikaanse maatregelen op lange termijn, werken zeer marktverstorend. Deze kwestie heeft onze volledige aandacht", aldus algemeen directeur Richard Schouten van GroentenFruit Huis. "De verlenging van de oude tegenmaatregelen vanuit de EU raakt onze sector niet. Medio april volgt een eerste set tegenmaatregelen vanuit de EU, de inhoud hiervan is nog niet officieel bekend gemaakt."